โครงการรุ่งอรุณ

 

นอกเหนือจากมาตรการส่งเสริมให้มีการใช้เทคโนโลยีพลังงานหมุนเวียน และเทคโนโลยีการอนุรักษ์พลังงานในรูปแบบต่างๆ เพื่อสนับสนุนให้มีการใช้พลังงานอย่างมีประสิทธิภาพยิ่งขึ้น เพื่อลดภาระการนำเข้าพลังงานจากต่างประเทศ กองทุนเพื่อส่งเสริมการอนุรักษ์พลังงาน ได้เล็งเห็นถึงมาตรการระยะยาวในการพัฒนาบุคลากร ให้มีความรู้ มีจิตสำนึก ปรับเปลี่ยนค่านิยมและพฤติกรรมการใช้พลังงาน และทรัพยากรธรรมชาติให้เกิดความยั่งยืนในการจัดหา การใช้และการแก้ไขปัญหาที่เกิดจากการใช้พลังงาน

ภายใต้โครงการพัฒนาบุคลากร กองทุนฯ ได้ให้การสนับสนุนการพัฒนาบุคลากร สื่อการเรียนการสอน รวมทั้งการจัดกิจกรรมต่างๆ ตั้งแต่ระดับประถมศึกษา จนถึงระดับอุดมศึกษาในสถาบันการศึกษาทั่วประเทศครอบคลุมนักเรียน นิสิต และนักศึกษากว่า 200,000 คนทั่วประเทศ

ในระดับประถมและมัธยมศึกษา กองทุนฯ ให้การสนับสนุนโครงการรุ่งอรุณ ซึ่งเป็นความร่วมมือระหว่าง 3 หน่วยงาน คือ กระทรวงศึกษาธิการ สำนักงานคณะกรรมการนโยบายพลังงานแห่งชาติ และสถาบันสิ่งแวดล้อม ที่เน้นการใช้มาตรการการศึกษาแบบใหม่มาปรับเปลี่ยนพฤติกรรม ครู นักเรียน และชุมชนให้หันมาอนุรักษ์พลังงานและสิ่งแวดล้อม เน้นการเรียนรู้ การบูรณาการและการมีส่วนร่วม ซึ่งไม่ใช่การเรียนรู้ในโรงเรียนเพียงอย่างเดียว การเรียนรู้ครอบคลุมไปถึงชุมชน สังคมและสิ่งที่อยู่รอบๆ ตัว เพื่อให้เข้าใจถึงความเชื่อมโยง และความสัมพันธ์ระหว่างมนุษย์และธรรมชาติ โดยโครงการรุ่งอรุณ มีระยะเวลาการดำเนินงานตั้งแต่มิถุนายน 2540 ถึงมกราคม 2544 มีโรงเรียนเข้าร่วมโครงการทั้งสิ้น 600 โรงเรียน ใน 30 จังหวัด ทั่วทุกภาคจากทุกสังกัดของกระทรวงศึกษาธิการและสังกัดเทศบาล โดยคัดเลือกจากโรงเรียนที่สนใจยื่นใบสมัคร และเป็นโรงเรียนที่มีคุณสมบัติ ตามที่โครงการกำหนด (เช่นมีผู้บริหารที่มีฉันทะในการทำกิจกรรม เป็นโรงเรียนที่มีความสัมพันธ์อันดีกับชุมชน มี กิจกรรมอนุรักษ์พลังงาน เป็นต้น)

โครงการรุ่งอรุณ ได้ดำเนินกิจกรรมหลายรูปแบบ เพื่อให้เกิดการเรียนรู้ การมีส่วนร่วมและการบูรณาการ เพื่อให้นักเรียนปรับเปลี่ยนพฤติกรรม เพื่ออนุรักษ์พลังงานและสิ่งแวดล้อม ดังนี้

ในระดับอุดมศึกษา กองทุนฯ ได้ให้การสนับสนุนคณะสถาปัตยกรรมศาสตร์และคณะวิศวกรรมศาสตร์ ในมหาวิทยาลัยของรัฐและเอกชนทั่วประเทศ รวม 11 แห่ง เพื่อพัฒนาหลักสูตรการเรียนการสอนด้านการอนุรักษ์พลังงาน จัดหาอุปกรณ์ครุภัณฑ์ จัดตั้งห้องทดลองและห้องปฏิบัติการต่างๆ ด้านพลังงาน

โดยในคณะสถาปัตยกรรมศาสตร์ กองทุนฯ ได้ให้การสนับสนุนมหาวิทยาลัยต่างๆ ดังนี้ มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ สถาบันเทคโนโลยีพระจอมเกล้าเจ้าคุณทหารลาดกระบัง จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีพระจอมเกล้าธนบุรี มหาวิทยาลัยขอนแก่น มหาวิทยาลัยศิลปากร และมหาวิทยาลัยเชียงใหม่ ครอบคลุมนักศึกษาทั้งปริญญาตรี โทและเอกกว่า 1,050 คน โดยมีวัตถุประสงค์หลักในการพัฒนาและกระตุ้นให้วงการสถาปัตย์ โดยเฉพาะสาขาการออกแบบหันมาสนใจ ในการออกแบบ ที่ประหยัดพลังงาน การเลือกใช้วัสดุก่อสร้างอาคารบ้านเรือนต่างๆ โดยตระหนักถึงการอนุรักษ์พลังงาน แทนการเน้นรูปทรงสวยงามเพียงอย่างเดียว

กองทุนฯ ได้ตระหนักว่าหากนักศึกษาสถาปัตย์ ซึ่งจะไปประกอบอาชีพสถาปนิกในอนาคต ได้เรียนรู้เรื่องการอนุรักษ์พลังงานในการออกแบบแล้ว จะช่วยกระตุ้นและส่งผลให้สถาปนิกประยุกต์ความรู้จากทฤษฎีต่างๆ ออกแบบอาคารบ้านเรือนให้เข้ากับสภาพแวดล้อมของประเทศไทยให้เหมาะสม เพื่อช่วยลดปริมาณพลังงาน ที่ต้องใช้ในการปรับอากาศภายในอาคารบ้านเรือน โดยกองทุนฯ ได้ให้การสนับสนุนการเรียนการสอนในหลายๆ ด้าน พร้อมกันตั้งแต่การพัฒนาหลักสูตร การจัดหาอุปกรณ์ ครุภัณฑ์เพื่อการเรียนการสอน และการพัฒนาบุคลากร เช่น อาจารย์และนักศึกษา นอกจากนี้ กองทุนฯ ยังมีแผนที่จะให้สนับสุนนการจัดตั้งห้องทดลอง และห้องปฏิบัติการแก่คณะสถาปัตยกรรมศาสตร์ เพื่อส่งเสริมให้มีการทำศึกษาวิจัยด้านการอนุรักษ์พลังงาน ในสาขาสถาปัตยกรรมศาสตร์มากขึ้น เพื่อให้เกิดผลงานวิจัย ที่สามารถนำไปประยุกต์ใช้ในการพัฒนาการออกแบบการผลิตวัสดุ อุปกรณ์ก่อสร้างต่างๆ เพื่อช่วยให้เกิดการอนุรักษ์พลังงานอย่าง ทั่วถึงในการก่อสร้าง

ส่วนในคณะวิศวกรรมศาสตร์ กองทุนฯ ได้ให้การสนับสนุนมหาวิทยาลัยต่างๆ ในระยะแรก 8 มหาวิทยาลัยประกอบด้วย มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ มหาวิทยาลัยขอนแก่น มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่ มหาวิทยาลัยธุรกิจบัณฑิตย์ สถาบันเทคโนโลยีพระจอมเกล้าพระนครเหนือ สถาบันเทคโนโลยีแห่งเอเชีย และมหาวิทยาลัยเทคโนโลยีพระจอมเกล้าธนบุรี ครอบคลุมนักศึกษาในคณะวิศวกรรมศาสตร์ทั้งปริญญาตรี โท และเอก กว่า 1,000 คน/ปี โดยมี เป้าหมายหลักในการเพิ่มขีดความสามารถ และการกระตุ้นจิตสำนึกของนักศึกษาในคณะวิศวกรรมศาสตร์ ให้ตระหนักถึงการมีส่วนร่วมในฐานะวิศวกร ในการจัดหาการใช้และการแก้ปัญหาพลังงานของประเทศ อย่างมีประสิทธิภาพ ซึ่งวิศวกรเป็นบุคลากรที่เกี่ยวข้องโดยตรงกับระบบการผลิตและใช้พลังงาน ในฐานะผู้วิเคราะห์ออกแบบระบบต่างๆ เช่น ระบบต้นกำลัง ระบบปรับอากาศ และอุปกรณ์แลกเปลี่ยนความร้อน เป็นต้น ซึ่งในแต่ละกระบวนการผลิต และการใช้พลังงานในรูปแบบต่างๆ มักก่อให้เกิดผลกระทบต่อสภาพแวดล้อม

โครงการภายใต้การส่งเสริมการเรียนการสอน ในคณะวิศวกรรมศาสตร์ ประกอบด้วยโครงการต่างๆ เช่น มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ ได้พัฒนาหลักสูตรการอนุรักษ์พลังงานในอาคาร และโรงงานอุตสาหกรรม มหาวิทยาลัยขอนแก่น เปิดสอนวิชาเกี่ยวกับการอนุรักษ์พลังงาน และการใช้พลังงานอย่างมีประสิทธิภาพ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่ เปิดหลักสูตรวิศวกรรมมหาบัณฑิตสาขาวิศวกรรมพลังงาน มหาวิทยาลัยธุรกิจบัณฑิตย์ จัดทำโครงการสร้างชุดประลองและ Software ประกอบการสอนการจัดการพลังงาน และสถาบันเทคโนโลยีพระจอมเกล้าพระนครเหนือ พัฒนาหลักสูตรพลังงานและสิ่งแวดล้อมเบื้องต้น เป็นวิชาบังคับประจำภาคการศึกษาที่ 2 สำหรับนักศึกษาชั้นปีที่ 1 ภาควิชาวิศวกรรมเครื่องกล เป็นต้น

การสนับสนุนด้านการศึกษาและการพัฒนาบุคลากรที่กองทุนฯ ให้การสนับสนุนเป็นโครงการ ที่ต้องใช้เวลาในการสั่งสมความรู้และปลูกฝังค่านิยม อย่างไรก็ตามผลที่จะได้รับจากการมีจิตสำนึก และการปรับเปลี่ยนพฤติกรรมจะเป็นผลในระยะเวลาที่ยั่งยืน เพื่อให้การใช้พลังงานของประเทศไทยเป็นไปอย่างมีประสิทธิภาพ สะอาดและยั่งยืนตลอดไป

 

 

 

สำนักงานคณะกรรมการนโยบายพลังงานแห่งชาติ
สำนักงานคณะกรรมการนโยบายพลังงานแห่งชาติ
วารสารนโยบายพลังงาน ฉบับที่ 47 มกราคม-มีนาคม 2543