|
คำกล่าว นายอภิสิทธิ์ เวชชาชีวะ นายกรัฐมนตรี
เนื่องในพิธีมอบรางวัล "ราชบัณฑิตยสถานสรรเสริญ"
ณ ราชบัณฑิตยสถาน สนามเสือป่า กรุงเทพฯ
วันศุกร์ที่ 5 มีนาคม 2553 เวลา 10.30 น.
ท่านนายกราชบัณฑิตยสถาน
ท่านราชบัณฑิตและภาคีสมาชิก
ท่านประธานและคณะกรรมการดำเนินงานคัดเลือกผู้ใช้ภาษาไทยดีเด่น
ท่านเลขาธิการ ผู้ได้รับคัดเลือกเป็นผู้ใช้ภาษาไทยดีเด่น
และท่านผู้มีเกียรติที่เคารพทุกท่านผมมีความยินดีเป็นอย่างยิ่งที่ได้รับเชิญมาเป็นประธานมอบรางวัลราชบัณฑิตยสถานสรรเสริญอีกครั้งหนึ่งในวันนี้ หลังจากที่เมื่อปีที่แล้วผมก็ได้มาเป็นประธานในการมอบรางวัลมาครั้งหนึ่งแล้ว ภาษาไทยมีความสำคัญในฐานะที่เป็นรากฐานทางวัฒนธรรมของชาติประเทศไทยเรามีตัวอักษรที่เป็นเครื่องมือสื่อภาษาตั้งแต่พุทธศักราช 1826 ตราบจนปัจจุบันซึ่งเป็นเวลานานกว่า 700 ปี และอักษรไทยได้เป็นสื่อถ่ายทอดความรู้ความคิดวิทยาการต่าง ๆ ที่ตกทอดมาถึงอนุชนชาวไทยทุกยุคทุกสมัยนำความเจริญก้าวหน้ามาสู่ประเทศชาติเป็นอันมาก
อย่างไรก็ตามในปัจจุบัน เช่นเดียวกับหลายๆ สิ่งที่เกิดขึ้นกับประเพณี วัฒนธรรม หลายฝ่ายก็มีความวิตก ห่วงใย กังวลมากยิ่งขึ้นในเรื่องของการใช้ภาษาไทยซึ่งได้รับผลกระทบจากหลายปัจจัยด้วยกันไม่ว่าจะเป็นความเปลี่ยนแปลงที่เกิดขึ้นในเรื่องของเทคโนโลยี วิทยาการ กระแสโลกาภิวัตน์ และอื่นๆ ซึ่งทำให้มีปัญหาการใช้ภาษาไทยไม่ถูกต้อง ทั้งการพูด การเขียน การอ่าน เช่น การใช้ภาษาเขียนไม่ถูกอักขระวิธีและหลักไวยากรณ์ ใช้คำฟุ่มเฟือย ใช้คำไม่ตรงกับความหมายที่ต้องการสื่อสาร การออกเสียงไม่ถูกต้องทั้งเสียงวรรณยุกต์และหลักเกณฑ์การอ่านโดยไม่ตระหนักว่าการใช้ภาษาไทยที่ไม่ถูกต้องนั้น จะเกิดความเสียหายในแง่ของการสืบทอด สืบสานวัฒนธรรม และมรดกอันล้ำค่าของชาติ ซึ่งปัญหานี้ก็เป็นปัญหาที่มีความรุนแรงมากยิ่งขึ้น เราจะเห็นได้ว่า ในหลายวงการโดยเฉพาะอย่างยิ่งในวงการที่เกี่ยวข้องกับการสื่อสารมวลชน ซึ่งเราพบว่ามีการใช้ภาษาไทยไม่ถูกต้องก็เป็นปัญหาสำคัญที่ทำให้ผู้ชม ผู้ฟัง หรือผู้เสพสื่อต่างๆ เหล่านั้นก็ได้รับสิ่งที่ผิดไปด้วย และความเปลี่ยนแปลงที่สำคัญอีกประการหนึ่งก็คือภาษาไทยที่ใช้กันทางอินเตอร์เนต ซึ่งมุ่งเน้นในเรื่องความรวดเร็ว ฉับไว ก็ทำให้เกิดปัญหาที่เกิดขึ้นเกี่ยวกับการใช้ภาษาไม่ว่าจะเป็นการใช้ภาษาไทยที่ไม่ถูกต้อง ไม่ว่าจะเป็นในเรื่องของการทำลายทักษะในด้านการเรียบเรียงถ้อยคำ หรือการเขียนประโยคต่างๆ ด้วย พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวได้ทรงแสดงความห่วงใยในการใช้ภาษาของคนไทย และมีพระราชประสงค์จะให้คนไทยทุกคนตระหนักในหน้าที่ที่จะต้องช่วยกันธำรงรักษาภาษาไทยให้ถูกต้องดังได้พระราชทานพระราชดำรัสองค์หนึ่งว่า
"เราโชคดีที่มีภาษาของตนเองแต่โบราณกาล จึงสมควรอย่างยิ่งที่จะรักษาไว้" และ "ปัญหาเฉพาะหน้าในด้านรักษาภาษานี้มีหลายประการที่ต้องรักษาให้บริสุทธิ์ในการออกเสียงคือออกเสียงให้ถูกต้องชัดเจน อีกอย่างหนึ่งคือต้องรักษาไว้ให้บริสุทธิ์ในวิธีใช้..."
ผมจึงอยากจะขอเชิญชวนให้ทั้งฝ่ายทุกคนตระหนักในคุณค่าและความสำคัญของภาษาไทยสนองพระมหากรุณาธิคุณในพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว โดยร่วมใจกันใช้ภาษาไทยให้ถูกต้องไม่เป็นผู้ที่ทำลายภาษาไทยและพร้อมใจกันชักชวนให้ผู้อื่นใช้ภาษาไทยอย่างถูกต้องด้วย ผมถือว่าการดำเนินการเช่นนี้เป็นเรื่องของการรักษาเอกลักษณ์ วัฒนธรรมของชาติและมีส่วนสำคัญที่จะทำให้ประเทศชาติบ้านเมืองของเรานั้น มีความมั่นคง มีความเป็นเอกภาพ เพราะฉะนั้นการส่งเสริมให้มีการรักภาษาไทย ร่วมมือร่วมใจกันธำรงรักษาภาษาไทยไว้ให้งดงามยั่งยืนอยู่คู่ชาติตลอดไป นั้น ถือได้ว่ามีส่วนสำคัญในการส่งเสริมสนับสนุนความมั่นคงและความเป็นเอกภาพของชาติด้วย
อย่างไรก็ตามผมอยากจะนำเรียนกับผู้ที่เกี่ยวข้องโดยเฉพาะอย่างยิ่งราชบัณฑิตยสถานซึ่งเป็นหน่วยงานที่มุ่งมั่นในการดำรงรักษาภาษาไทย และดำเนินการส่งเสริมเผยแพร่ให้คนไทยตระหนักในคุณค่าและความสำคัญของภาษาไทย ว่า การทำงานในด้านนี้นับวันก็มีความท้าทายมากยิ่งขึ้น และคงมีความจำเป็นที่การทำงานจะต้องมีการดำเนินโครงการในเชิงรุกมากยิ่งขึ้น พร้อมๆ กับการสัมผัสกับสภาพปัญหาที่กำลังจะเกิดขึ้นเกี่ยวข้องกับการใช้ภาษาของเรา ยกตัวอย่างเช่น การทำงานทางด้านภาษานั้นคงจะต้องคำนึงถึงความหลากหลายของวัฒนธรรม ซึ่งเป็นภาษาถิ่นด้วย เราอาจจะเห็นได้ชัดเจนมากยิ่งขึ้นว่า ในแต่ละชุมชนในแต่ละท้องถิ่นซึ่งมีภาษาถิ่นด้วย ก็จะมีปัญหาการใช้ภาษาไทยที่เป็นภาษากลางแตกต่างกันไป ซึ่งตรงนี้ถ้าเรามีการติดตามศึกษาอย่างลึกซึ้ง ก็จะทำให้เราสามารถที่จะเสริมสร้างทักษะ ให้คนสามารถใช้ทั้งภาษาถิ่นและภาษาไทยได้อย่างถูกต้อง ควบคู่ขนานกันไป ขณะเดียวกันปัญหาของการใช้ภาษาโดยเฉพาะอย่างยิ่งในยุคปัจจุบันนั้น และที่ผมได้กล่าวไปแล้วในเรื่องของภาษาในอินเตอร์เนต ก็เกิดขึ้นจากปัญหาในเรื่องศัพท์เทคนิคประการหนึ่งที่ต้องยอมรับว่าเราหลีกเลี่ยงไม่ได้ในการที่จะต้องรับอิทธิพลที่สืบเนื่องมาจากเทคโนโลยี หรือนวัตกรรมต่างๆ ที่เกิดขึ้น ซึ่งเข้าใจว่าในสังคมของเราคงไม่สามารถที่จะบัญญัติศัพท์เป็นภาษาไทยได้ทันกับการใช้การการทับศัพท์หรือการเรียกชื่อซึ่งแพร่หลายอย่างรวดเร็ว ตรงนี้ก็คงเป็นปัญหาว่าจะมีกระบวนการวิธีการในการที่จะทำงานในเรื่องนี้ได้อย่างไร
อีกประการหนึ่งก็คือผลกระทบที่ตามมาจากสื่ออิเล็กทรอนิกส์คือการเน้นเรื่องของความรวดเร็ว และความกระชับ ดังจะเห็นได้ว่าภาษาที่ใช้ ในการสนทนา ในกระดานสนทนาในการแสดงความคิดเห็นต่างๆ ทางอินเตอร์เนต ก็จะเน้นความรวดเร็วและความกระชับเป็นสำคัญ ตรงนี้ก็ทำให้มีการใช้ภาษาที่ผิดๆ เราเองจะเห็นอยู่ทุกวัน แม้กระทั่งคำว่า "ครับ" ก็อุตส่าห์ตัด "ร" ไป เพื่อประหยัดการพิมพ์อีกเพียงแค่ตัวอักษรอีกตัวหนึ่ง อย่างนี้เป็นต้น ซึ่งก็เป็นปัญหาที่ต้องขบคิดว่าจะทำอย่างไร ในแง่หนึ่งคงต้องยอมรับครับว่าการที่จะคาดหวังหรือไปคาดหมายให้ผู้ใช้สื่อเหล่านี้ ใช้ภาษาอย่างสละสลวย ซึ่งบางครั้งอาจจะมีความฟุ่มเฟือยอยู่บ้าง ก็คงจะเป็นไปไม่ได้ แต่ในขณะเดียวกันเราก็คงไม่อยากจะเห็นการใช้ภาษาที่ผิดเพื่อประหยัด เวลาหรือความรวดเร็วนั้น แพร่ระบาดออกมา จนกระทั่งทำให้มีปัญหากับการใช้ภาษาไทยในวงกว้างด้วย ความเหมาะสมในเรื่องนี้ น่าจะเป็นโจทย์สำคัญสำหรับทุกๆ ท่าน ซึ่งมีหน้าที่และมีความรับผิดชอบและมีความมุ่งมั่นอยู่แล้วในการที่จะรักษาภาษาของเราให้เป็นไปตามเป้าหมายที่พวกเราปรารถนาที่จะเห็น
รัฐบาลเองและตัวกระผมนั้นก็ได้ให้ความสำคัญกับเรื่องของภาษาและการใช้ภาษาไทยผมไปใช้ชีวิตอยู่ต่างประเทศ อยู่นานพอสมควร คือเดินทางไปศึกษาที่ต่างประเทศตั้งแต่อายุ 11 และแม้ว่าจะมีโอกาสกกลับมาเยี่ยมบ้านปีละครั้ง หรือสองครั้ง แต่ก็ศึกษาอยู่ในต่างประเทศเป็นเวลาประมาณ 10 ปี สิ่งหนึ่งที่ช่วยได้มากก็คือคุณพ่อเป็นผู้ย้ำตั้งแต่ต้นว่าจะต้องไม่ลืมภาษาไทย และสิ่งที่ผมได้สัมผัสชัดเจนก็คือวิธีการที่จะเรียนหรือรักษาทักษะในด้านภาษาที่ดีที่สุดคือการอ่าน เพราะฉะนั้นเรื่องของการส่งเสริมการอ่านซึ่งรัฐบาลได้ประกาศเป็นระเบียบวาระแห่งชาติถือได้ว่าเป็นหัวใจสำคัญที่จะต้องมีการดำเนินการอย่างต่อเนื่องต่อไป แต่เป็นเรื่องง่ายที่จะประกาศเรื่องใดเรื่องหนึ่งเป็นระเบียบวาระแห่งชาติในขณะที่การปฏิบัติจริงและการที่จะทำให้นโยบายนั้นสัมฤทธิผลก็เป็นเรื่องที่ไม่ง่าย
การสนับสนุนเรื่องของการอ่านนั้น ในขณะนี้ก็ยังไม่สามารถดำเนินการได้อย่างมีประสิทธิภาพเต็มที่ ส่วนหนึ่งก็เพราะว่าบางครั้งหน่วยงานที่เกี่ยวข้องก็เข้าใจเพียงแค่ว่าการส่งเสริมการอ่านก็ดำเนินการโดยการไปจัดซื้อจัดหาหนังสือเพิ่มเข้าไปในสถานศึกษาต่างๆ ซึ่งไม่เพียงพอ การจะดำเนินการให้ประสบความสำเร็จอย่างแท้จริง ก็คงจะต้องเกี่ยวข้องกับการปรับปรุงหลักสูตรด้วย รวมไปถึงการจัดกิจกรรมต่างๆ และการกระตุ้นให้คนไทยนั้นมีความปรารถนาที่จะเรียนรู้เพิ่มเติมมากยิ่งขึ้น ซึ่งในส่วนนี้ก็คงจะต้องมีความจำเป็นที่จะมีการประสานงานระหว่างหน่วยงานต่างๆ และผมก็ถือเป็นประเด็นสำคัญประเด็นหนึ่งของการปฏิรูปการศึกษาในทศวรรษที่ 2 ที่รัฐบาลกำลังดำเนินการอยู่
ผมเองก็ยอมรับครับว่าเป็นคนที่ต้องใช้ภาษาไทยมากทุกวัน และต่อหน้าสาธารณะด้วย ซึ่งก็เป็นเรื่องที่ไม่ง่ายที่จะพยายามพูดทุกสิ่งทุกอย่างให้ถูกต้อง ผมออกรายการเชื่อมั่นประเทศไทยทุกสัปดาห์ ใช้ภาษาก็ประมาณเกือบหนึ่งชั่วโมง ก็อยากจะเรียนว่ามีคนที่รักภาษามาก ที่เขียนจดหมายมาติติงอยู่ตลอดเวลา เป็นเรื่องปกติ เช่น ผมเอ่ยชื่อก็ได้ มีคุณครูจินตนา ที่ประจวบคีรีขันธ์ จะเขียนจดหมายหาผมเกือบตลอด ความน่ารักของท่านก็คือท่านบอกว่าผมมีหน้าที่อ่าน ไม่มีหน้าที่ตอบ ก็ลดภาระไปได้ แต่ทุกครั้งที่ใช้ภาษาผิดไม่เคยขาดเลยครับ ขีดเส้นใต้แล้วก็บางเรื่อง ก็บอกว่าจะไม่บอกอีกแล้ว เพราะว่าถือว่าเป็นครู ถ้านักเรียนบอกแล้วบอกเล่า ทำไม่ได้ ก็คุณครูก็ถือว่าเกินกว่าที่จะเยียวยาแก้ไข ยกตัวอย่างเช่น บางครั้งนี้ก็ติ เช่น เวลา 9 นาฬิกา บางทีไปเผลอพูด 9 โมงเช้า ซึ่งผิดต้องเป็น 3 โมงเช้าท่านก็จะเขียนมา ผมก็เลยตอนหลัง ๆ ท่านจะเห็นออกรายการเชื่อมั่นประเทศไทยหลีกเลี่ยงที่จะพูดเรื่องเวลา เพราะว่าจะเผลอพูดผิดอยู่เป็นระยะๆ อย่างนี้เป็นต้น รวมไปถึงก็มีคนที่ติติงว่าบางครั้งการใช้ถ้อยคำก็ฟุ่มเฟือยไม่อยากให้พูด ไม่อยากให้พูดในส่วนของ หรือ วลีต่างๆ ที่เห็นว่าไม่มีความจำเป็น ก็เป็นเรื่องที่ผมเองก็ยอมรับว่าไม่ง่ายในการที่จะใช้ภาษาให้ถูกต้องได้ตลอดเวลา แต่อย่างน้อยที่สุดถ้าเรามีความพยายาม คือมีความตระหนักถึงความสำคัญของเรื่องการใช้ภาษาโดยเฉพาะอย่างยิ่งใครที่ต้องใช้ภาษาต่อสาธารณะมีความตระหนักถึงการต้องเป็นแบบอย่างที่ดี ผมเชื่อมั่นว่าจะช่วยทำให้ระดับการใช้ภาษาที่ถูกต้องในสังคมของเรานั้นมีการปรับปรุงให้ดีขึ้นอยู่ได้ตลอดเวลา
ผมขอแสดงความยินดีกับเยาวชน น้องๆ นักเรียนทุกคนที่ได้รับรางวัลอีกครั้งหนึ่งและก็ยังขอยืนยันข้อสังเกตตั้งแต่ปีที่แล้วว่าเด็กผู้ชายไม่ค่อยชนะ ก็เลยต้องขอแสดงความยินดีกับเด็กผู้ชาย3 คน ที่แทรกเข้ามาได้ ในรางวัลชมเชย แต่ว่าถ้าแนวโน้มเป็นอย่างนี้ก็จะเสนอแนะว่าต่อไปต้องแยกประเภทชาย หญิง เหมือนกับกรณีนักแสดงเหมือนกัน และก็ขอแสดงความยินดีกับนักแสดงทุกคนที่ได้รับการคัดเลือกด้วย โดยเฉพาะอย่างยิ่งอาชีพของท่านมีความสำคัญอย่างมาก และมีอิทธิพลอย่างมากต่อเด็กและเยาวชน เพราะฉะนั้นการเป็นแบบอย่างที่ดียิ่งมีคุณค่า ไม่เพียงแต่ความถูกต้องที่ตัวท่านเองได้ดำเนินการ แต่ว่าจะเป็นสิ่งที่ช่วยทำให้คนรุ่นใหม่เด็กและเยาวชนซึ่งติดตาม เฝ้าตามผลงานของท่าน ได้ดำเนินการใช้ภาษาหรือรับรู้ภาษาที่ถูกต้องด้วย ขอแสดงความยินดีอีกครั้งหนึ่งและขอให้กำลังใจ และขอให้ทุกคนรักษาเกียรติคุณนี้ไว้ให้ยั่งยืน ปฏิบัติตนเป็นแบบอย่างที่ดีในการใช้ภาษาไทยที่ถูกต้องต่อไป
ขอขอบคุณราชบัณฑิตยสถาน โดยเฉพาะคณะกรรมการ โครงการคัดเลือกผู้ใช้ภาษาไทยดีเด่นทุกท่าน และครู อาจารย์ ที่ฝึกฝนอบรม สั่งสอนนักเรียนจนได้รับคัดเลือกเป็นเยาวชนผู้ใช้ภาษาไทยดีเด่น ขอบคุณบริษัทและสถานีโทรทัศน์ที่ส่งเสริมให้นักแสดงเป็นผู้ใช้ภาษาไทยดีเด่น และขอบคุณผู้มีอุปการะคุณตลอดจนเจ้าหน้าที่และผู้เกี่ยวข้องกับการดำเนินงานทุกท่าน ขออำนวยพรให้ทุกท่านประสบความสุข ความเจริญ และสัมฤทธิผลในสิ่งอันพึงปรารถนาทุกประการ ขอขอบคุณครับ
กลุ่มยุทธศาสตร์และแผนการประชาสัมพันธ์ สำนักโฆษก
นราวุธ สักลอ ถอดเทป/จินตนา ตรวจ